Welkom bij: de Passage

Een blog van, over en voor de Zuiderpassage. Wie wonen en werken er in het winkelcentrum? Welke verhalen gaan er schuil achter de gevels, aan de grond en in de hoogte?

De ziener

Het is donderdag 2 januari 1964. Op de vierde verdieping van de Van Ruusbroecstraat in Den Bosch-Zuid staat een man tussen dozen met boeken. Hij pakt ze uit. Dit is zijn nieuwe huis, al woont Cornelis voornamelijk in zijn hoofd. Hij denkt dieper dan andere Bosschenaren. Ruimer ook, dankzij een neurochirurgische ingreep. Na zijn studie wijsbegeerte heeft Cornelis zijn celebrum alias grote hersenen van een balkonnetje laten voorzien.

‘Liefdesnest’ boven de Aldi

Hora en Lidewij (1963) wilden gaan samenwonen. Hij woonde in Amersfoort, zij in Amsterdam. Haar nieuwe baan leidden ze uiteindelijk naar Den Bosch. Naar een appartement in De Zuiderpassage, om precies te zijn. “Iedereen was er op zichzelf, toch hebben we er fijn gewoond.”

Boekpresentatie Passages

Op vrijdag 6 maart om 15.30 uur in muziekcafé Lohengrin presenteren we Passages: de enige echte verhalenbundel over de Zuiderpassage.

Decor van een familieportret

Erg veel herinneringen heeft ze er niet aan, maar het moment heeft wel een bijzonder mooie foto opgeleverd. In 1961 wordt Francis Witmer (1953) gefotografeerd in de Zuiderpassage. Naast haar zitten van links naar rechts: haar oma, zus en moeder. En dat prachtige witte kleedje dat Francis draagt, is niet zomaar een zomerjurkje.

Aan de buurt

Ga leegstand te lijf door (1) eigenaren aan te zetten tot samenwerking en (2) de buurt te vragen naar hun wensen. Dat is heel kort – eerlijk gezegd eigenlijk te kort – de visie van architecten Bartjan van ’t Slot (1981) en Wendy van Rosmalen (1978). In 2015 en 2016 ontwikkelden zij een plan dat de redding moest worden van de Zuiderpassage: Aan De Buurt. Iedereen was enthousiast, toch strandde het project. “De gemeente had interesse, maar niemand maakte zich er hard voor.”

Het jubileum

Ik weet dat mijn zus hier al weken druk mee is. Er zijn briefjes op achterkanten van opengescheurde enveloppen, op vergeelde vellen uit een kladblok van een autogarage die al jarenlang niet meer bestaat en gele post-its die ze nog eens extra heeft vastgeplakt, omdat ze de plakstrips niet vertrouwt. 

“Van mij mag het gesloopt worden”

Tijdens de rommelmarkt Zuid Rommelt vroegen wij bezoekers: uit welk jaar stamt deze oude foto van de Zuiderpassage? Alles kwam voorbij, van 1955 tot 1988. Maar er was uiteraard maar een goed antwoord: 1960. Trude Baert (1945) was een van deze wijze mensen die het bij het juiste eind hadden.

Veel méér dan een winkel

Ben, Bas en Benno. Het zou een begin van een leesplankje kunnen zijn. Ware het niet dat de belangrijkste letter hier nog niet staat. Joke – mét een grote hoofdletter J – is de spil van de familie Van Sleeuwen. Zoals dat wel vaker gaat in een gezin met enkel zoons, wordt moeder op handen gedragen. Ze is het geheim van een goed lopend familiebedrijf.

Er zit een konijn in de wachtkamer

Wie dacht dat dierenartsen in grote villa’s wonen en in dure auto’s rijden heeft het mis. Van de universitair geschoolden verdienen alleen theologen slechter dan de dierenarts. Het is een feit waar dierenarts Paul (29) – pas vorig jaar afgestudeerd – zijn schouders bij ophaalt.

De wandelende encyclopedie

Dozen vol krantenknipsels met bijzondere namen, over honderdjarigen en over zestigjarige huwelijksjubilea. Een steeds maar groeiend onderzoek naar de geschiedenis van de huisnummering van ‘s-Hertogenbosch vanaf de achttiende eeuw. En een uitgebreide documentatie van winkels die ooit in de Zuiderpassage zaten. Het huis van Theo van Herwijnen (1951) is een groot archief.

Drie dagen feest

Wie de krantenknipsels van het Stadsarchief over de Zuiderpassage er op naslaat, ziet dat het winkelcentrum een rijk verleden heeft wat betreft jubilea vieringen. De opening, het driejarig bestaan, het vijfjarig bestaan, het tienjarig bestaan. Geen aanleiding wordt geschuwd om de slingers op te hangen. In deze aflevering: de opening.

Passage aan zee

Voorzichtig laat hij zich in zijn bootje zakken en neemt de roeispanen op. De laagstaande zon prikt even door de wolken. Zelfs de vogels zijn nog niet wakker. ‘De vroege visser vangt de vis,’ heeft zijn grootvader lang geleden gezegd. De man moest eens weten.

“Ik had nog nooit een was gedaan”

Eerst was er olie. Een hoop motorolie. Waren er gesprekken over paardenkracht en het geluid dat volgens liefhebbers zonder discussie het allermooiste geluid is dat er is: dat van een ronkende Harley. Na twaalf jaar werken bij Harley Davidson was er voor Koen van Oirschot opeens een witte en een bonte was.

Foto turen: de uitslag

Het was 1960. Juli 1960 om precies te zijn, een maand voor de officiële opening door de burgemeester. Tijdens de rommelmarkt van 16 juni j.l. vroegen wij bezoekers om het jaartal van deze foto te raden. Zeven deelnemers wisten of gokten het goede antwoord.

De Zuiderpassage op het doek

De Passage biedt onderdak aan de creatieve clubs van Knip je Hip en Naailawaai. Op 3 juli sloten de kinderen – degenen die nog niet op vakantie waren althans – het cursusjaar af met een zonnige schildersessie bij café Lohengrin. De opdracht: maak je eigen impressie van de Zuiderpassage. Zoals het is. Zoals het was. Zoals je het graag zou willen zien.

Altijd blijven wonen in de Zuiderpassage

“Nee, vandaag alsjeblieft geen foto’s van me maken. Ik zie er niet zo goed uit,” zegt Carola Versteijnen nog voor het interview. Ze had vannacht weer een gezondheidsincident, vandaar. Niet dat je echt iets aan haar ziet, maar it’s all in the eye of the beholder, zegt men in het grote Brittannië.

Van kantelpalletjes tot computers

In Den Bosch is het een puinhoop: gebouwen liggen in puin, de mensen hebben honger, er is veel kapot en de armoede is groot. Het noorden van Nederland wacht met smart op de bevrijding. In het zuiden is een paar ondernemers zo dapper om iets nieuws op te starten.

De dartende stukadoor

Als Hendri Welts (1978) ’s middags de deur van zijn dartwinkel opent, heeft hij er al een hele werkdag op zitten. ’s Ochtends staat hij vroeg op om aan de slag te gaan als stukadoor. “Dat is voor het brood op de plank. De winkel is eigenlijk mijn hobby.”

Kabeljauw met graat

De drukte van de middaglunch is net voorbij of visverkoper Kees Kuijt (1964) is al weer bezig met de mise-en-place voor de avond. Vanuit zijn kraam wijst hij naar het glazen kantoorpand van de Passage in de Zuiderpassage. “Daar had ik ook wel willen zitten. Nee, niet met mijn vis. Als financieel adviseur.”

Foto turen

Er werd gedubd, gesproken, getwijfeld, gewikt en gewogen. Er waren tientallen gokjes, die van ‘ik doe maar wat’ tot ‘zeker weten’ gingen. Er werden mensen herkend op de foto. Een broer van een bezoekster bleek bij de fontein te zitten. Er waren er die meerdere keren terugkwamen om hun inzending aan te passen.

De laatste passage

Er staat een meisje op het blauwe bankje. Met haar handen in de zakken van een groezelige, groenbruine overall kijkt ze om zich heen. De zon is bijna achter de daken verdwenen maar laat nog een paar stralen op haar rode haar vallen, waardoor ze een beetje op een toorts lijkt. Ze is ongeveer net zo oud als ik, denk ik. Dertien. Veertien?

Het verhaal van het muurmozaïek

Wie vanaf de voorkant het binnenplein op loopt ziet het niet: het mozaïek dat precies in het midden van de passage de muur siert. Dit soort mozaïeken zien we vaker bij gebouwen uit de naoorlogse periode. Ook vóór de oorlog gebruikt men dit soort kunsttechnieken al om gebouwen en openbare plekken aan te kleden. Maar in de architectuur van de wederopbouw zien we ze wel opvallend vaak.

Rondleiding door de Zuiderpassage

Verdachte steentjes. Dat zijn het. Wies van Leeuwen tast, bekijkt, wrijft en peutert. Hij wijst: “Kijk, daar, zie je die scheur? En die systeemplafonds? Of die dikke houten kozijnen? Die zijn dus niet origineel.” We maken een wandeling met een kenner op het gebied van cultuurhistorie en architectuurgeschiedenis.

Een strontje speciaal, alsjeblieft

Ach ja, die tijd dat alles voor schut is. Dat je niet per se op de grapjes van je ouders zit te wachten. En dat het leven al moeilijk genoeg is zonder al die goedbedoelde humor. Die tijd. Die van worstelende pubers. Van zoveel zelfbewustzijn dat je er naar van wordt. De tijd waar we nu opgelucht om lachen. Vooral omdat we weten: die komt gelukkig nooit meer terug. Als Remke Reuser (1974) langs de Zuiderpassage loopt denkt ze dat héél vaak. 

Pauly zoekt een opvolger

Gezocht: nieuwe eigenaar voor café Lohengrin. Met cafésituatie op de begane grond en een compleet geïsoleerde kelder voor live muziek. Meerdere toiletgroepen aanwezig, evenals een rokerscabine. Er zijn uitstekende mogelijkheden voor een ruim terras op het zuiden. Huidige uitbater Pauly da Silva is 65 jaar geworden; een mooi moment om de fakkel over te dragen. “Het zou zonde zijn als dit zomaar vergaat.”

Leven in volledige vrijheid

Peter Koene kocht ooit bij Keser in de Zuiderpassage zijn favoriete bureaustoel. De kunstenaar is er zuinig op. “Mooi? Nee, echt mooi is hij niet. Maar daarvoor heb ik hem ook niet gekocht.”

Bram moest alles opnieuw leren

In 1999 stak Bram Brantjes een zebrapad over. De auto van links zag hem wel. De auto van rechts niet en reed met 50 kilometer per uur door. “Ik was zo goed als dood. Na acht maanden was ik er weer.” Als voormalig directeur met een zeventigurige werkweek, moest hij op zoek naar iets nieuws.